محرومیتزدایی با پزشکی هستهای؛ نقطه عطفی در ارتقای سلامت و خدمات درمانی در سیستان
تجهیز بیمارستان «علی بن ابیطالب (ع)» زاهدان به فناوریهای جدید پزشکی هستهای و از سوی دیگر خودکفایی کشور در تولید ماده اولیه رادیو داروها سبب ارتقای ارائه خدمات تشخیصی و درمانی در استان سیستان و بلوچستان در سالهای اخیر شده است.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، سیستان و بلوچستان بهدلیل گستردگی جغرافیایی و تنوع جمعیتی، شرایط ویژهای در حوزه سلامت دارد؛ پیچیدگیهای اقلیمی، محدودیتهای زیرساختی و پراکندگی جمعیت در این استان، ایجاد و توسعه مراکز درمانی پیشرفته را با چالشهایی مواجه کرده با این حال، رشد فناوریهای نوین و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی بومی، دریچهای تازه برای ارتقای سطح سلامت مردم این منطقه گشوده است.
فناوری پزشکی هستهای بهعنوان یکی از پیشرفتهترین بخشهای علوم پزشکی، امکان تشخیص دقیق بیماریها را در سطوح مولکولی و سلولی فراهم میکند؛ موضوعی که بهدلیل پیچیدگی و هزینههای بالا تا پیش از این در استانهای کمبرخوردار کمتر قابل دسترسی بود اما در سالهای اخیر با پیگیری مسوولان و دانشمندان داخلی، این فناوری در سیستان و بلوچستان نیز جایگاه خود را یافته و ارائه خدمات تشخیصی و درمانی آن گسترش یافته است.
در شرایطی که بیماریهای مزمن و سخت درمان مانند سرطان بهدلایلی مانند تاخیر در تشخیص، بار سنگینی بر بیماران و خانوادههای آنها وارد میکنند، دستیابی به فناوری نوین پزشکی هستهای، تحولی بنیادین در ارتقای کیفیت زندگی بیماران و کاهش مرگ و میر بهشمار میآید؛ این فناوری امکان شناسایی زودهنگام بیماریها و درمان هدفمند را فراهم میکند.
مرکز پزشکی هستهای سیستان و بلوچستان با زیربنای ۵۷۵ مترمربع و از محل اعتبارات طرح تحول نظام سلامت در سال ۱۴۰۰ در بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) زاهدان راهاندازی شد؛ در این مرکز امکان تصویر برداری هستهای برای بیماری های مختلف مانند قلبی، سرطانی و تیروئید وجود دارد و چندین متخصص و کارشناس پزشکی هستهای در آن مشغول ارائه خدمات تصویربرداری هستهای هستند.
از سوی دیگر، تولید داخلی رادیوداروها و پیگیری های انجام شده برای تجهیز بیمارستان علیبن ابیطالب(ع) زاهدان به دستگاههای پیشرفتهای مانند « پت – سی تی» (PET-CT) و «اسپکت» (SPECT) که در مرحله اجرا قرار دارد نه تنها وابستگی به واردات را کاهش داده بلکه دسترسی سریعتر و ارزانتر به خدمات پزشکی هستهای را برای مردم فراهم خواهد آورد؛ این اقدامات علاوه بر نقش مهم در حوزه درمان بهعنوان نمادی از خودکفایی علمی و فناوری در منطقه محسوب میشوند.
دستگاه تصویربرداری «پت – سی تی» نوعی دستگاه تشخیصی و از زیر مجموعه تجهیزات پزشکی هستهای است؛ «اسپکت» (SPECT) یک فناوری در پزشکی هستهای است که به تصویربرداری از فعالیتهای متابولیکی در بدن میپردازد.
در اینباره با دکتر محمد جواد کیخا فرزانه، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، گفتوگویی داشتیم تا با جزییات این پیشرفتها و تأثیر آن بر سلامت مردم سیستان و بلوچستان بیشتر آشنا شویم.
پزشکی هستهای چیست و چه کاربردی در تشخیص و درمان بیماریها دارد؟
دکتر کیخا فرزانه: پزشکی هستهای شاخهای از علم پزشکی است که با استفاده از مواد رادیواکتیو، عملکرد سلولها و بافتهای بدن را بررسی میکند. بر خلاف سایر روشهای تصویربرداری که غالبا به نمایش ساختار و شکل ارگانها میپردازند، پزشکی هستهای میتواند سوخت و ساز و فعالیت متابولیک سلولها را به تصویر بکشد. این موضوع به ما کمک میکند بیماریها را بسیار زودتر از مراحل پیشرفته و ظاهر شدن علائم تشخیص دهیم. به ویژه در بیماریهای سختی مثل سرطان، تشخیص زودهنگام بیماری، شانس درمان موفق بیمار را افزایش و موجب کاهش عوارض بیماری می شود. همچنین پزشکی هستهای در درمان برخی بیماریها بهصورت هدفمند و دقیق کاربرد دارد.
وضعیت پزشکی هستهای در سیستان و بلوچستان چگونه است و چه اقداماتی در این زمینه انجام شده است؟
دکتر کیخا فرزانه: امروز بخش پزشکی هستهای بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) زاهدان در کنار استفاده از دستگاه «گاما کمرا» در حال تجهیز به دستگاههای پیشرفته « پت – سی تی» (PET-CT) و «اسپکت» (SPECT) که از فناوریهای روز دنیا هستند، است؛ این دستگاهها امکان تصویربرداری دقیق از وضعیت عملکرد ارگانها و سلولها را فراهم میکنند. از سوی دیگر، تولید مواد اولیه مورد نیاز آن در داخل کشور باعث شده که بیماران ما معطل واردات نباشند و این مواد بهصورت پیوسته و با کیفیت مناسب در دسترس بیماران قرار بگیرد، این دستاوردها حاصل تلاش بیوقفه دانشمندان کشور و پیگیری های انجام شده توسط دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و حمایتهای وزارت بهداشت است.
برخی بیماران درباره عوارض استفاده از پزشکی هستهای نگرانیهایی دارند، میزان ایمنی این فناوری چقدر است؟
دکتر کیخا فرزانه: میزان پرتوگیری بیماران در پزشکی هستهای بسیار پایین و کاملا کنترل شده است. تحقیقات علمی و مطالعات گسترده نشان دادهاند که مقدار این مواد آنقدر کم است که هیچ عارضه قطعی و جدی برای بیماران ایجاد نمیکند. این مبحث در علم پزشکی با عنوان «نسبت ریسک به منفعت» شناخته میشود؛ پزشک قبل از انجام هر روش درمانی، میزان منفعت و ریسک را میسنجد و اگر منفعت بیشتر از ریسک باشد، روش درمانی و تشخیصی انجام میشود. در واقع مزایای تشخیص و درمانهای پزشکی هسته ای به مراتب بر ریسک احتمالی غلبه دارد.
آینده پزشکی هستهای در کشور و استان سیستان و بلوچستان را چگونه میبینید؟
دکتر کیخا فرزانه: آینده بسیار روشن است. با توجه به زیرساختهای فراهم شده در کشور و استان و آموزش نیروهای متخصص، چشمانداز پیشرفت حوزه پزشکی هسته ای بسیار خوب است. علاوه بر تجهیزات موجود، دانشمندان کشور در حال انجام پژوهشهای پیشرفتهتری در زمینه تصویربرداری های سلولی و مولکولی و همچنین رادیوتراپی با ذرات سنگین مانند پروتون هستند. همچنین در حوزه دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نیز در آینده ای نزدیک با نصب و راه اندازی تجهیزات خریداری شده شاهد خدمات جامع و کامل حوزه پزشکی هسته ای در استان خواهیم بود که نه تنها سطح تشخیص و درمان را ارتقا میدهد بلکه به کاهش هزینهها و افزایش کیفیت زندگی بیماران منجر خواهد شد.
امیدوارم خدمات تخصصی حوزه پزشکی هستهای بهزودی به صورت یک چرخه کامل در اختیار مردم سیستان و بلوچستان قرار گیرد چراکه فناوریهای نوین خریداری شده قطعا کیفیت تشخیص و درمان را به شکل چشمگیری بهبود می بخشد و نویدبخش آینده روشن حوزه سلامت استان است و ما نیز همه تلاش خود را برای ارتقای سطح خدمات به کار خواهیم بست.
پزشکی هستهای شاخهای از تصویربرداری پزشکی، فیزیک پزشکی و پرتونگاری مولکولی است که از خواص هستهایِ مواد (مثل رادیوایزوتوپها) برای تشخیص و درمان بیماریها استفاده میکند. داروسازی هستهای نیز به این شاخه از علوم پایهٔ پزشکی کمک میکند.
بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و بزرگترین مرکز آموزشی و درمانی در سیستان و بلوچستان است.
منبع: ایرنا
