بذر بومی، گامی موثر در خوداتکایی تولید روغن
رئیس بخش تحقیقات دانههای روغنی سازمان تات با اشاره به تولید انواع بذرهای سازگار با تنوع آب و هوایی ایران اظهار داشت: ارقام ارتقاء یافته بذرهای سویا، کنجد، گلرنگ و آفتابگردان که کاملاً بومی و تولید شده در داخل کشور هستند، علاوه بر افزایش عملکرد مزارع، به پایداری تولید نیز کمک میکنند.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، مهدی غفاری با اشاره به فعالیتهای پژوهشی در بخش دانههای روغنی گفت: با وجود محدودیتهای موجود، اقدامات امیدوارکنندهای در حوزه تحقیقاتی در حال انجام است. بهعنوان نمونه، در بخش ارقام بهاره که بیش از ۷۵ درصد اراضی زراعی ایران را پوشش میدهند، ارقام پرمحصول، زودرس، با درصد روغن بالا و سازگار با اقلیم ایران معرفی شدهاند.
وی افزود: این ارقام و هستههای اولیه آنها در داخل کشور اصلاح شدهاند و ما هیچگونه وابستگی به خارج نداریم. در صورت بروز مشکلات وارداتی، اطمینان داریم که تولید بذر در داخل کشور ادامه خواهد داشت.
در زمینه سویا نیز تقریباً تمام ارقامی که در ایران کشت میشوند، در داخل کشور تولید شدهاند. تاکنون ۱۹ رقم سویا توسط مؤسسه ما معرفی شده که استان مازندران را نیز تحت پوشش قرار دادهاند. همچنین شش رقم بسیار سازگار و پرمحصول داریم که بهویژه در استان اصفهان عملکرد بالایی داشتهاند.
غفاری تصریح کرد: بهعنوان مثال، اگر متوسط عملکرد جهانی گلرنگ ۸۰۰ کیلوگرم در هکتار باشد، این رقم در اصفهان با وجود کمآبی، به ۱۷۰۰ کیلوگرم رسیده است. این موضوع نشان میدهد که کشور ما ظرفیتهای بالقوهای برای توسعه کشت گیاهان سازگار با اقلیم خود دارد و گلرنگ یکی از گزینههای بسیار مناسب است.
در زمینه آفتابگردان نیز تاکنون ۱۴ رقم هیبرید سینگلکراس در داخل کشور واریتهسازی شده که در بسیاری از موارد با نمونههای خارجی رقابت میکنند و حتی از نظر عملکرد و سازگاری برتری دارند.
غفاری در بخش دیگری از سخنانش به اقدامات بخش تحقیقات برای افزایش تولید دانههای روغنی اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، ارقام پرمحصولی برای فصل بهار معرفی شدهاند که درصد روغن بالایی دارند، زودرس هستند و با شرایط آبوهوایی ایران سازگارند. این ارقام در داخل کشور تولید میشوند و به پایداری تولید کمک خواهند کرد.
وابستگی به خارج نداریم، چرا که هستههای اولیه و بذرهای اصلاحشده در داخل موجود است. در مورد سویا، تاکنون ۱۹ رقم توسط این مؤسسه معرفی شده که شش رقم آن بسیار پرمحصول و سازگارند.
برای مثال، در اصفهان که با کمآبی مواجه هستیم، متوسط عملکرد به ۱۷۰۰ کیلوگرم در هکتار میرسد؛ در حالی که میانگین جهانی ۸۰۰ کیلوگرم است.
غفاری درباره کنجد نیز گفت: در حال حاضر ۱۰ رقم کنجد برای اقلیمهای شمالی و جنوبی کشور معرفی شده است. یکی از چالشهای این گیاه، ریزش محصول پس از رسیدگی است که منجر به افت عملکرد میشود.
خوشبختانه روند اصلاح ارقام مقاوم به ریزش در موسسه در حال انجام است و ظرف یکی دو سال آینده این مشکل نیز مرتفع خواهد شد.
دانههای روغنی، یکی از کلیدیترین محصولات کشاورزی کشور هستند. در حال حاضر علاوه بر کلزا، انواع دیگر دانههای روغنی در ۲۵۰ هزار هکتار از مزارع کشور کشت میشود؛ اما میانگین تولید، با این سطح کشت همخوانی ندارد.
جعفری، دبیر انجمن صنایع روغنکشی در این باره میگوید: «ما وقتی ۱.۷ تا ۲ تن در هکتار تولید میکنیم، نتوانستهایم تولید اقتصادی داشته باشیم.»
زمانیان، رئیس مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر نیز گفت: «ما در زمینه دانههای روغنی ۷۰ رقم مختلف را معرفی کردهایم.»
یکی از این ارقام، رقم «نفیس» است که یک کشاورز البرزی آن را «یکی از پرمحصولترین ارقام کلزای کشور» توصیف میکند.
همچنین یکی از کشاورزان گنبدکاووسی درباره کیفیت این محصول میگوید: «اینها دانههای کلزاست، حداقل ۴۰ درصد روغن میدهد.»
افزایش ۱۰۰ هزار هکتاری و چالش بذر
در سال زراعی پیشرو، قرار است ۱۰۰ هزار هکتار به مزارع دانههای روغنی اضافه شود؛ هدفی بزرگ، اما با یک چالش جدی.
آنجفی، معاون زراعت وزارت جهاد کشاورزی میگوید: «برای اولین بار نگران تأمین بذر کلزا هستیم. بخشی را با واردات تأمین میکنیم.»
یک کشاورز لرستانی هم با اشاره به همین دغدغه میگوید: «مسئولان با ما همکاری کنند، بذر خوب برای ما تهیه کنند.»
ارقام ایرانی؛ رقابت با نمونههای خارجی
با این حال، به نظر میرسد چالش بذر با رقمهای ایرانی تا حد زیادی حل شده است.
غفاری، رئیس بخش تحقیقات دانه های روغنی تأکید میکند: «در مورد همه رقمها، خصوصاً کلزا، رقمهای ایرانی توانستهاند با رقمهای خارجی رقابت کنند و عملکرد مشابهی داشته باشند.»
اما بذر مرغوب به تنهایی معجزه نمیکند. دانش فنی و آموزش، کلید رسیدن به ظرفیتهای واقعی این ارقام است.
یک کشاورز گلستانی میگوید: «بحث آموزش لازمه، با توجه به اینکه رقمهای جدید میاد، آموزش هم لازمه.»
غفاری نیز تأکید میکند: «عملیات داشت مهمه. با تبلیغ و ترویج رقمهای ایرانی و آموزش و آگاهیرسانی به کشاورزان میتوانیم ظرفیت رقمهای بومی را به کشاورزان منتقل کنیم.»
نخستین رقم هیبریدی کلزای زمستانه در راه است
مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر امسال نخستین رقم هیبریدی کلزای زمستانه را معرفی میکند؛ رقمی که میتواند منجر به افزایش تولید روغن در کشور شود.
منبع: صداوسیما
