تولد ۱۰ ربات اجتماعی ایرانی؛ نتیجه ۱۲ سال پژوهش در دانشگاه شریف

سرپرست آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه صنعتی شریف با تشریح ۱۲ سال فعالیت پژوهشی این مجموعه گفت: در این آزمایشگاه تاکنون ۱۰ ربات اجتماعی طراحی و ساخته شده و ۳ ربات جدید در حال توسعه است.

به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، علیرضا طاهری در تشریح فعالیت‌های آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه شریف اظهار داشت: هدف ما از فعالیت های پژوهشی در آزمایشگاه طراحی، ساخت و توسعه‌ ربات‌هایی است که بتوانند وارد زندگی انسان‌ها شده و به‌عنوان دوست، همدم، راهنما، سرگرم‌کننده، کمک‌معلم یا کمک‌درمانگر در زندگی افراد نقش‌آفرینی کنند. رؤیای ما، افزایش کیفیت زندگی انسان‌ها است.

وی افزود: این آزمایشگاه در سال ۱۳۹۲، به همت علی مقداری، استاد بازنشسته‌ دانشکده مکانیک دانشگاه صنعتی شریف، تأسیس شد. در همان سال‌ها، با همکاری مینو عالمی و بنده (به‌عنوان دانشجوی دکتری آن زمان)، فعالیت‌های این آزمایشگاه جهت‌گیری متفاوتی نسبت به آزمایشگاه های رباتیک کلاسیک پیدا کرد.

سرپرست آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه صنعتی شریف درباره زمینه فعالیت‌های آزمایشگاه عنوان کرد که از جمله زمینه‌های کاری ما در این آزمایشگاه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کاهش خشم، اضطراب و افسردگی در کودکان مبتلا به سرطان خون با کمک ربات‌های اجتماعی؛

آموزش و توان‌بخشی اجتماعی و شناختی کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم؛

آموزش به کودکان دارای اختلال نارساخوانی به کمک فناوری رباتیک؛

آموزش مفاهیمی چون صرفه‌جویی در مصرف آب و انرژی به کودکان توسط ربات‌ها؛

سرگرمی و تعامل با سالمندان در حوزه های حافظه و یادآوری به کمک سامانه‌های هوشمند؛

آموزش زبان اشاره به افراد شنوای علاقه‌مند به یادگیری زبان اشاره ایرانی توسط ربات‌های اجتماعی

پیشیار؛ اولین عصای هوشمند ایرانی برای افراد نابینا در مسیر ساخت

سرپرست آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه صنعتی شریف افزود: در طول ۱۲ سال گذشته، ۱۰ ربات شامل ربات‌های آرش ۱ و ۲، رسا ۱ و ۲، تابان ۱ و ۲، مایا، آرمین، آپو، و روما، در این آزمایشگاه طراحی و ساخته شده است.

طاهری بیان کرد: در حال حاضر نیز با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، سه ربات جدید در دست طراحی و توسعه داریم. یکی از این ربات‌ها با نام پیشیار، عصایی هوشمند ویژه‌ افراد نابینا در کشور است. دو ربات دیگر نیز ظاهری شبیه حیوان (به شکل‌های پنگوئن و سنجاب) دارند و ویژه‌ کودکان مبتلا به نارساخوانی و همچنین سالمندان طراحی شده‌اند.

وی با بیان اینکه در این سال‌ها، عناوین و دستاوردهای مختلفی نیز در حوزه رباتیک در سطوح ملی و بین‌المللی کسب کرده‌ایم، افزود: اهم این عناوین عبارتند از کسب جایزه بهترین مقاله در کنفرانس رباتیک اجتماعی ۲۰۱۴ سیدنی استرالیا با موضوع بهره گیری از ربات ها در کاهش دسترس کودکان مبتلا به سرطان خون، کسب مقام اول با طرح های آبربات، عروسک های واقعیت مجازی، ربات مایا و ربات تابان در مسابقات حاشیه کنفرانس رباتیک اجتماعی سال های ۲۰۱۶، ۲۰۱۸، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ به ترتیب در کشورهای آمریکا، چین، اسپانیا و قطر.

سرپرست آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه صنعتی شریف ادامه داد: علاوه بر حوزه‌ رباتیک، در زمینه‌ واقعیت مجازی (Virtual Reality) نیز فعالیت داریم؛ از جمله در طراحی و ساخت بازی‌های آموزشی و کمک‌درمانی که به آن‌ها «بازی‌های جدی» یا Serious Games نیز گفته می‌شود.

طاهری اضافه کرد: از مهم‌ترین طرح‌های ما در این زمینه، می‌توان به توسعه‌ بازی‌هایی با عناوین پارک کودکان طیف اوتیسم، فروشگاه سلامت (که در دوران کرونا در رویداد بازی‌های جدی مقام اول را کسب کرد) و بازی‌های حوزه‌ آموزش کودکان مبتلا به نارساخوانی که بر روی ربات «تابان» پیاده‌سازی شدند، اشاره کرد.

ربات «تابان» در دیدار رئیس‌جمهور: امیدواریم از ما حمایت کنید

به گفته وی این طرح‌ها مورد حمایت نهادهای مختلف علمی و فناورانه قرار گرفته‌اند و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و به‌ویژه ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی، از اصلی‌ترین حامیان ما بوده‌اند. عمده طرح های ما با حمایت این نهادها انجام شده‌ و همچنان نیز روی حمایت‌های آنان حساب ویژه‌ای باز کرده‌ایم.

وی ادامه داد: در آذرماه ۱۴۰۳، در جریان بازدید مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور از دانشگاه صنعتی شریف، ربات «تابان» پیام خوش‌آمدی به رئیس‌جمهور و تیم همراه ارائه کرد. تابان در صحبت‌های خود اشاره کرد: «امیدواریم از ما ربات‌های اجتماعی حمایت کنید»، و آقای رئیس‌جمهور نیز با لبخند پاسخ دادند: «چشم!».

طاهری در پاسخ به این سوال که همکاری‌های بین‌المللی چه نقشی در پیشرفت علمی دارند؟ گفت: در حد فاصل سال های ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۷، تلاش شده است تا به صورت مستمر، از تیم تحقیقاتی ما نمایندگانی جهت شرکت در کنفرانس های بین المللی رباتیک و یا گذراندن دوره های کوتاه فرصت مطالعاتی، در محیط‌های علمی بین‌المللی حضور یابند. این مراودات علاوه بر ایجاد حس خودباوری، امکان تبادل ایده‌ها، اطلاع از جزئیات دقیق‌تر مسیرهای پژوهشی دانشگاه‌های مطرح جهان، و قیاس‌های بین‌فرهنگی را فراهم می‌کند.

وی بیان داشت:با شیوع کرونا، افزایش تحریم‌ها و افزایش نرخ ارز، حضور افراد تیم ما در مجامع بین‌المللی کاهش یافته است. از سال ۱۳۹۷ تاکنون، فقط دو سفر پژوهشی خارج از کشور داشته‌ایم. با وجود این محدودیت‌ها، فعالیت‌های آزمایشگاهی و پژوهشی متوقف نشده و مسیر تحقیق و توسعه همچنان ادامه دارد.

وی افزود: با توجه به بودجه‌های پژوهشی محدود تخصیص یافته از سازمان‌های دولتی، ما تلاش کرده‌ایم از مسیرهای جایگزین مانند حمایت بخش خصوصی نیز بهره‌مند شویم. برخی سازمان‌ها و ارگان‌ها، ربات‌های ما را برای برگزاری رویداد در همایش‌ها و نمایشگاه‌ها اجاره کرده و از خدمات آن‌ها استفاده می‌کنند. علاوه بر این، سفارش‌های محدودی جهت طراحی و ساخت ربات های اجتماعی از بخش خصوصی نیز دریافت شده که امیدواریم این همکاری‌ها ادامه پیدا کند.

سرپرست آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه صنعتی شریف تصریح کرد: هدف ما این است که ربات‌ها تنها در آزمایشگاه باقی نمانند و در محیط‌های پرتردد جامعه مستقر شوند تا افراد بیشتری بتوانند با آن‌ها تعامل کنند. این تعاملات به ما کمک می‌کند مشکلات موجود را شناسایی و کیفیت محصول خود را ارتقا دهیم.

وی تاکید کرد: ما همچنان بر این باوریم که ربات‌های اجتماعی می‌توانند نقش‌های گسترده‌ای در زندگی انسان‌ها ایفا کنند؛ در آموزش، سرگرمی، مراقبت و نگهداری. ظهور مدل‌های بزرگ زبانی و فناوری‌های نوین، این امکان را فراهم کرده که ربات‌ها با کاربران به صورت صوتی و با زبان طبیعی ارتباط برقرار کنند و تجربه‌ای تعاملی و جذاب برای انسان‌ها (به خصوص کودکان) فراهم آورند.

طاهری توضیح داد: برای ایجاد ارتباط بین دانشگاه، بخش خصوصی و توسعه ربات‌های اجتماعی، چند نکته وجود دارد. لازم است دانش عمومی افزایش یابد و با اطلاع‌رسانی‌های مناسب، تا حد امکان از موازی کاری و انجام فعالیت‌های تکراری جلوگیری کرد. سیاست‌های کلان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، از جمله توسعه استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان، نقش مؤثری در این مسیر دارد. نهادهایی مانند شتاب‌دهنده‌ها، پارک‌های علم و فناوری و محیط‌هایی که سرمایه‌گذار و فناور بتوانند در آنها همدیگر را ملاقات کنند، به نظر راهکارهای مؤثری برای ایجاد ارتباط هستند. ایجاد حس فوق ارزشمند بودن خدمت به کشور و جامعه، در نگهداشت نیروی انسانی (و حتی بازگشت متخصصین ایرانی خارج از کشور) تاثیر گذار است.

وی ادامه داد: دانشگاه صنعتی شریف در این زمینه پیشگام بوده و رویدادهای متنوعی را برگزار می‌کند. برای مثال، دانشگاه قصد دارد در رویدادی در زمستان امسال، محصولات تولید شده از طرح هاتف معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری (نظیر ربات‌های ما) را به سرمایه‌گذاران معرفی کند تا امکان حمایت جهت تولید و عرضه گستردهتر این تجهیزات فناورانه حاصل شود.

طاهری اضافه کرد: به نظر می‌رسد ورود موثر بخش خصوصی به حوزه ربات های هوشمند، نیازمند هماهنگی چندجانبه است: دولت باید اقدامات سیاست‌گذاری مناسب انجام دهد؛ رسانه‌ها به خوبی اطلاع‌رسانی کرده و دانشگاه‌ها و مراکز صنعتی، توانایی و ظرفیت‌های فناورانه را معرفی کنند. همه این اقدامات باید به صورت همزمان انجام شود تا بخش خصوصی با توجه به پارامترهایی نظیر بازگشت سرمایه و سودآوری، انگیزه ورود به این عرصه را داشته باشد.

سرپرست آزمایشگاه رباتیک اجتماعی و شناختی دانشگاه صنعتی شریف گفت: در حال حاضر، ربات‌های اجتماعی هوشمند، به دلیل هزینه تولید بالا و بعضاً نیاز به وجود دانش تخصصی در راه اندازی، برای عموم مردم قابل تهیه نیستند و مخاطبان این زمینه در سال‌های اخیر، نهادهای دولتی/خصوصی و شرکت‌های بزرگ بوده‌اند.

منبع: ایرنا

امیدرسان، رسانه امیدبخش