پایان دلهره در شریان حیاتی شرق؛ تکمیل جاده بیرجند – قاین
محور بیرجند – قاین بهعنوان بخشی از کریدور راهبردی شمال – جنوب کشور پس از ۱۷ سال انتظار دوبانده شد و با تکمیل آخرین قطعه در چند روز گذشته، این مسیر ۱۰۰ کیلومتری در آستانه بهرهبرداری کامل و ایمنسازی نهایی قرار گرفت.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، خراسان جنوبی یکی از شرقی ترین استانهای کشور دارای ۱۷ هزار و ۸۲ کیلومتر راه مواصلاتی است و از مجموع ۱۰ کریدور اصلی کشور ۲ کریدور شمال به جنوب در این استان کویری واقع شده است.
سالهاست که نام محور «بیرجند – قاین» با واژههایی همچون دلهره، تصادف و سوگ گره خورده بود؛ شریانی حیاتی که به دلیل عرض کم و ترافیک سنگین به «محور مرگ» شهرت یافته بود و وجببهوجب خاک آن با خون مسافران و زائران آقا امام رضا(ع) آغشته است.
امروز اما پس از گذشت بیش از یک دهه، خبرهای خوشی از این پروژه به گوش میرسد؛ خبرهایی که نویدبخش پایان کابوس جادهای در شرق کشور است.
پرونده دوباندهسازی این محور که بخشی از کریدور استراتژیک شمال به جنوب کشور محسوب میشود، نخستین بار در سال ۱۳۸۹، یعنی تنها ۶ سال پس از استقلال خراسان جنوبی گشوده شد.
هرچند در آن سالها عملیات اجرایی با فراز و فرودهای بسیاری همراه بود و برخی متولیان آغاز جدی پروژه را شهریور ۱۳۹۳ میدانند، اما برای مردم این دیار، فرقی بین این تاریخها نیست؛ آنها بیش از ۱۷ سال است که چشمانتظار ایمنی در این مسیر ۱۰۰ کیلومتری بودند.
تا سال ۱۳۹۵، یعنی ۶ سال پس از آغاز پروژه، تنها حدود ۲۰ کیلومتر از این محور دوبانده شده بود؛ آماری که در کنار آمار بالای تصادفات، زنگ خطر جدی را برای افکار عمومی و رسانهها به صدا درآورد.
در همان سالها این محور در گزارشهای رسانهای با عنوان «جاده مرگ» شناخته شد؛ جادهای باریک، کوهستانی و پرپیچوخم که سالانه دهها کشته و صدها مجروح برجای میگذاشت و تنها در یک سال در دهه ۹۰، آمار رسمی از ۴۲ کشته و ۲۳۷ زخمی در تصادفات این محور حکایت داشت؛ آماری که نشان میداد تاخیر در اجرای پروژه، هزینهای فراتر از اعداد و ارقام عمرانی دارد.
در طول این سالها رسانهها بارها و بارها از تصادفات مرگبار این مسیر نوشتند؛ از وعدههای بیسرانجام، از اعتبارات نرسیده، از بازدیدهای مسئولان و کلنگزنیهایی که گاه سالها به سرانجام نمیرسید؛ آنقدر که روایت این مسیر، خود به «مثنوی هفتاد من» تبدیل شد.
در طول بیش از یک دهه وعدههای متعددی برای اتمام این پروژه مطرح شد؛ از پایان سال ۱۳۹۶ گرفته تا سالهای بعد این وعدهها همچنان ادامه داشت.
اما آنچه در این مدت در عمل رخ داد، پیشرفتی آهسته و وابسته به تخصیصهای نامنظم اعتباری بود و نبود منابع مالی پایدار، تغییر پیمانکاران و پراکندگی پروژه به قطعات متعدد، سبب شد دوباندهسازی محور بیرجند – قاین به یکی از نمونههای شاخص پروژههای فرسایشی در حوزه راهسازی کشور تبدیل شود.
در تمام این سالها، همچنان رسانهها از وعدههای بیسرانجام و اعتبارات قطرهچکانی نوشتند و مسئولان بسیاری آمدند و رفتند، اما طلسم این جاده که به مثنوی هفتاد من بدل شده بود، سرانجام در دولت سیزدهم و با نگاه ویژه شهید جمهور شکسته شد.
شهید آیتالله رئیسی در سه سفر استانی خود به خراسان جنوبی، همواره بر تامین اعتبار این محور کلیدی تاکید داشت و مصوبات سفرهای اول و دوم ریاست جمهوری، جانی دوباره به رگهای این پروژه بخشید و منابع مالی لازم برای تکمیل قطعات باقیمانده را تضمین کرد.
گزارشهای رسمی و رسانهای در سال ۱۴۰۲ از پیشرفت فیزیکی حدود ۹۵ درصدی پروژه خبر میداد و اعلام شد تنها ۱۲ کیلومتر از مسیر باقی مانده است.
هرچند همچنان مسئله تخصیص اعتبار اصلیترین گلوگاه پروژه بود، اما فضای رسانهای نسبت به گذشته تغییر کرد و از روایتهای هشداردهنده و انتقادی به گزارشهای مبتنی بر پیشرفت و تکمیل نهایی تغییر رویکرد داد.
همچنین در ادامه پیگیریها در دولت چهاردهم و همت بر اتمام این پروژه از سوی مسئولان و متولیان امر سبب شد تا امروز در سال ۱۴۰۵، وعده «بسته شدن پرونده محور دلهره یا مرگ» به واقعیت بپیوندد و سرانجام پس از سالها انتظار، وعدهها، تاخیرها و حوادث تلخ، محور بیرجند – قاین به ایستگاه پایانی خود رسید.
اگرچه افتتاح کامل این جاده، بیتردید خبر خوبی برای مردم خراسان جنوبی است، اما ارزش واقعی آن زمانی محقق میشود که تجربه این سالها، چراغ راه تصمیمگیریهای آینده باشد؛ تا دیگر ایمنی جادهها، به بهای گذر زمان و ازدسترفتن جان انسانها تامین نشود.
از دلهره تا ایمنی
سمانه محمدی، یکی از شهروندان خراسان جنوبی که بیش از ۱۵ سال است در این مسیر تردد مداوم دارد، وضعیت فعلی جاده گفت: در سالهای گذشته، ورود به این جاده همیشه با ترس و دلهره همراه بود و آمار تصادفات به قدری بالا بود که هر بار سفر، برای ما و خانوادههایمان با نگرانی شدید سپری میشد.
وی با بیان تغییرات ملموس در زیرساختهای این محور افزود: به دلیل خطرات جاده و عرض کم آن، گاهی ماهها طول میکشید تا برای دیدار با خانواده به قاین سفر کنیم و دوری راه از یک سو و ناامنی جاده از سوی دیگر، باعث کاهش دیدارهای خانوادگی شده بود.
این شهروند خراسان جنوبی با بیان اینکه جاده بیرجند – قاین یک مسیر ترانزیتی حیاتی است، اظهارکرد: با توجه به تردد بالای خودروهای سنگین و کامیونها، پیش از دوباندهسازی، رانندگی در کنار این غولهای آهنی بسیار دشوار و پرمخاطره بود، اما اکنون با تفکیک مسیرهای رفت و برگشت، آرامش به رانندگی بازگشته و ضریب ایمنی به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
محمدی گفت: امروز نه تنها برای کارهای ضروری، بلکه حتی در اواخر هفته با خیالی آسوده برای تفریح به روستاهای مجاور این مسیر میرویم و اگرچه تکمیل این پروژه زمان زیادی برد، اما نتیجه آن برای مردم استان شیرین و رضایتبخش بود.
استاندار خراسان جنوبی هم در اواخر اردیبهشت ماه امسال از تکمیل نهایی محور راهبردی بیرجند – قاین خبر داد و گفت: این پروژه با عبور از فراز و نشیبهای ۱۷ ساله اکنون با هدف ارتقای ایمنی و کاهش حوادث جادهای زیر بار ترافیک رفته است.
سید محمدرضا هاشمی در جلسه شورای هماهنگی راه و شهرسازی خراسان جنوبی اظهار کرد: این پروژه از طرحهای مهم و امیدآفرین استان است که به زودی به بهرهبرداری میرسید.
وی با بیان روند توسعه راههای استان افزود: سال گذشته بیش از ۷۰ کیلومتر از مسیرهای استان که زیر بار ترافیک قرار داشت به بهرهبرداری رسید و در حال حاضر نیز حدود ۵۰ کیلومتر راه در قالب بیش از ۲۰ کارگاه فعال در دست اجراست.
هاشمی ادامه داد: در مجموع حدود ۱۲۰ کیلومتر پروژه دو باندهسازی در استان در حال اجرا یا آماده بهرهبرداری است، اما با توجه به وسعت خراسان جنوبی، این استان نیازمند نگاه ویژه و تخصیص اعتبارات بیشتری در حوزه راه است.
طرح دوباندهسازی محور بیرجند – قاین در ایستگاه پایانی
مدیرکل راه و شهرسازی خراسان جنوبی هم از اتمام عملیات احداث آخرین قطعه باقیمانده خبر داد و گفت: عملیات احداث چهار کیلومتر باقیمانده محور بیرجند – قائن به طور کامل به اتمام رسیده است.
میر محمد مودی با اینکه طرح اکنون در مرحله ایمنسازی قرار دارد، افزود: نصب علائم، گاردریل و ایمنسازی نهایی در حال انجام است و حداکثر در چند روز آینده، این بخش نیز زیر بار ترافیک میرود تا کل ۱۰۰ کیلومتر مسیر به صورت دوبانده در اختیار مردم قرار گیرد.
وی همچنین به هزینههای سنگین این طرح ملی پرداخت و گفت: برای احداث و تکمیل کل ۱۰۰ کیلومتر این طرح، در مجموع پنج هزار میلیارد تومان (۵ همت) اعتبار هزینه شده است.
دوباندهسازی محور بیرجند – قاین، اگرچه امروز به نقطه پایان نزدیک شده، اما داستان آن فراتر از یک پروژه عمرانی است.
این مسیر نمادی از چالشهای مزمن در اجرای طرحهای زیربنایی، ناپایداری تخصیص اعتبارات و فاصله میان وعده و عمل است.
افتتاح کامل این جاده، بیتردید خبر خوبی برای مردم خراسان جنوبی است، اما ارزش واقعی آن زمانی محقق میشود که تجربه این سالها، چراغ راه تصمیمگیریهای آینده باشد؛ تا دیگر ایمنی جادهها، به بهای گذر زمان و ازدسترفتن جان انسانها تامین نشود.
منبع: ایرنا
