روایت نبض بازیافت در یک واحد دانشبنیان؛ هوشمندسازی تفکیک زباله در بیرجند
اینجا میدان تولید شهرک صنعتی بیرجند جایی که صدای حرکت نوار نقالهها با بوی پلاستیکهای شستهشده در هم میآمیزد، یک استارتآپ جوان تلاش میکند مسیر مدیریت پسماند را هوشمندتر و مردمیتر کند، چرخه سبز خاوران نام مجموعهای است که با تکیه بر فناوری و مشارکت شهروندان، زبالههای خشک را از در خانهها جمعآوری و دوباره به چرخه تولید بازمیگرداند.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، طرح جمعآوری هوشمند پسماند در بیرجند نشان میدهد که ترکیب فناوری بومی، مشارکت مردمی و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان میتواند مدل تازهای از مدیریت شهری را رقم بزند.
تجربه «چرخه سبز خاوران» ثابت کرده است که با سادهسازی فرایند تفکیک و ایجاد انگیزه اقتصادی برای شهروندان، میتوان میزان ورود زباله به طبیعت را بهطور ملموس کاهش داد.
اتصال مستقیم خانهها به خط تولید و بازگرداندن پسماند به چرخه اقتصاد، این طرح را به نمونهای موفق از اقتصاد سبز در منطقه تبدیل کرده که استمرار حمایتهای مدیریتی و تقویت زیرساختها میتواند این الگو را بهعنوان یک مدل قابل تعمیم در سایر شهرهای کشور مطرح کند.
برای دیدن روند کار این مجموعه هوشمند و بومی به واحد تولیدی رفتیم؛ جایی که تقینژاد، مدیر ۲۷ ساله شرکت از پشت میز کارش تا خط تولید، مراحل فعالیت این کسبوکار نوپا را توضیح میدهد.
وی در ابتدا با یادآوری راهاندازی سامانه هوشمند جمعآوری پسماند در سال ۱۴۰۰ میگوید: در حال حاضر بیش از هزار و ۳۰۰ کاربر از طریق اپلیکیشن و حدود هزار کاربر دیگر از طریق نسخه تحت وب در سامانه ما ثبتنام کردهاند، شهروندان میتوانند درخواست جمعآوری مواد بازیافتی را ثبت کنند و سامانه، نزدیکترین راننده را برای دریافت پسماند به محل اعزام میکند.
وی افزود: هدف از طراحی این سامانه کاهش زمان انتظار شهروندان برای جمعآوری زبالههای خشک بوده است، سعی کردیم فرآیند را تا حد ممکن ساده کنیم و در بسیاری از موارد کمتر از یک ساعت پس از ثبت درخواست، جمعآوری انجام میشود.
تقینژاد توضیح میدهد: شهروندان در ازای تحویل پسماند خشک، اعتبار دریافت میکنند و برای هر کیلوگرم ماده بازیافتی، مبلغی به کیف پول کاربر در سامانه اضافه میشود که این کار باعث میشود شهروندان انگیزه بیشتری برای تفکیک زباله از مبدا در منازل، ادارات و موسسات داشته باشند.
وی با بیان وضعیت فعلی کاربران در بیرجند میگوید: حدود ۲ هزار کاربر فعال در شهر داریم که روزانه به طور متوسط بین ۱۰ تا ۲۵ درخواست ثبت میکنند که هر کاربر هم معمولا حدود ۲۰ کیلوگرم مواد بازیافتی تحویل میدهد.
این کارآفرین بیرجندی ادامه میدهد: پس از جمعآوری، مواد به واحد پردازش این مجموعه منتقل میشود، در ابتدای خط، پسماندها روی نوار نقاله قرار میگیرند و نیروهای انسانی عملیات تفکیک اولیه را انجام میدهند، سپس مواد وارد دستگاه آسیاب شده و در ادامه به حوضچههای شستوشو هدایت میشوند.
تقینژاد در توضیح این بخش میگوید: در فرآیند شستوشو، پلاستیکهای سبک و سنگین از یکدیگر جدا میشوند و در نهایت مواد به شکل گرانول یا مواد اولیه بازیافتی آماده میشوند که در صنایع مختلف برای تولید محصولات پلاستیکی استفاده میشوند.
وی با تاکید بر اینکه تنها پلاستیکها خود شامل دهها نوع مختلف هستند، بیان کرد: در حوزه پلاستیک نزدیک به ۳۰ نوع ماده مختلف داریم؛ از PET بطریها گرفته تا پلیاتیلن سبک و سنگین، نایلون و سایر پلیمرها که هر کدام جداگانه دستهبندی و فرآوری میشوند.
به گفته تقینژاد، این مجموعه علاوه بر پلاستیک، فلزات و برخی مواد دیگر را نیز جمعآوری میکند، فلزات پس از جداسازی به کارخانههای ذوب ارسال میشوند و بخشی از شیشههای جمعآوریشده نیز به واحدهای بازیافت در سایر استانها منتقل میشود.
وی با بیان اینکه در کنار فعالیتهای اقتصادی، این شرکت تلاش کرده در حوزه فرهنگسازی نیز فعال باشد، افزود: در سال گذشته با همکاری آموزش و پرورش و برخی نهادها، در حدود ۲۰ مدرسه پویشهای جمعآوری پسماند برگزار کردیم، همچنین با دانشگاه بیرجند، دانشگاه علوم پزشکی و برخی سازمانها همکاریهایی در زمینه تفکیک از مبدا داشتهایم.
مدیر مجموعه با بیان موفقیتهای این مجموعه میگوید: این شرکت دارای مجوزهای لازم از مدیریت پسماند شهرداری، پروانه تولید از صنعت و معدن و استقرار در مراکز رشد دانشگاه بیرجند است و موفق به دریافت گواهی «شرکت خلاق» نیز شده است.
تقینژاد ادامه میدهد: در حال حاضر پنج نفر بهطور مستقیم در این مجموعه مشغول به کار هستند، نیروهای خانم در بخش تفکیک روی نوار نقاله و نیروهای آقا در بخش جمعآوری و فرآوری فعالیت میکنند.
وی درباره برنامههای توسعه شرکت نیز میگوید: هدف ما این است که در آینده به قطب فرآوری مواد بازیافتی در استان تبدیل شویم، در حال رایزنی برای توسعه زمین و استفاده از خطوط تفکیک لیزری هستیم تا وابستگی به نیروی انسانی کمتر شود و بتوانیم طیف بیشتری از مواد بازیافتی را فرآوری کنیم.
تقینژاد اضافه میکند: در حال حاضر بخش زیادی از پسماند خشک شهر هنوز وارد چرخه بازیافت نمیشود، اگر زیرساختها کامل شود، میتوانیم حداقل ۳۰ درصد از زبالههای شهری که خشک و قابل بازیافت هستند را به چرخه تولید بازگردانیم.
به گفته وی تنها در اسفند سال گذشته حدود ۱۵ تن پلاستیک از طریق سامانه این شرکت جمعآوری شده است؛ آماری که نشان میدهد مشارکت شهروندان در صورت فراهم شدن زیرساخت مناسب، میتواند نقش قابل توجهی در کاهش پسماند شهری و حفاظت از محیط زیست داشته باشد.
تفکیک پسماند از مبدا لازمه مدیریت پایدار پسماند و حفاظت از محیط زیست
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی هم با تاکید بر ضرورت توجه به مدیریت پسماند به عنوان یکی از محورهای اصلی توسعه پایدار گفت: حفظ منابع طبیعی زمین، جلوگیری از آلودگی محیط زیست و کاهش پسماندهای تولیدی، مستلزم برنامهریزی جامع و مدیریت اصولی در تمامی مراحل تولید تا دفع پسماند است.
علی خانی با بیان اهمیت ساماندهی نظام مدیریت پسماند اظهار کرد: مدیریت صحیح پسماندها نه تنها در حفاظت از محیط زیست نقش اساسی دارد، بلکه در سلامت جامعه نیز بسیار تأثیرگذار است و باید با رویکردی یکپارچه و پایدار در دستور کار دستگاههای مسئول و مشارکت عمومی قرار گیرد.
وی افزود: رشد روزافزون جمعیت، توسعه صنایع، تغییر الگوی مصرف و استفاده گسترده از مواد تجزیهناپذیر از جمله عواملی است که توجه جدی به مدیریت پسماند را بیش از گذشته ضروری کرده و بیتوجهی به این موضوع میتواند تهدیدی جدی برای سلامت انسان و محیط زیست باشد.
خانی یکی از دلایل نابسامانی وضعیت پسماند در بسیاری از مناطق را نبود نگاه جامع به این مسئله دانست و گفت: در رویکردهای نوین، موضوع جمعآوری، حمل و دفع زبالهها در قالب «مدیریت پسماند» تعریف میشود که شامل مراحل تولید، نگهداری موقت، جمعآوری، حملونقل، بازیافت و دفع است و برای هر یک از این مراحل باید برنامه مشخص و هماهنگ وجود داشته باشد.
وی ادامه داد: این مراحل به طور مستقیم بر یکدیگر تاثیر میگذارند و تمرکز بر یک بخش بدون برنامهریزی برای سایر بخشها نمیتواند نتایج مطلوبی به همراه داشته باشد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان جنوبی با یادآوری ضرورت اجرای طرحهای جامع مدیریت پسماند شهری گفت: برای کاهش اثرات منفی پسماند بر محیط زیست و زندگی شهروندان، اجرای طرحهای جامع مدیریت پسماند، کاهش تولید زباله و تفکیک از مبدا از جمله اقدامات مهم و مؤثر به شمار میرود.
خانی همچنین تفکیک پسماند از مبدا را فراتر از یک اقدام فنی دانست و اظهار کرد: امروزه تفکیک پسماند تنها یک تکنیک نیست بلکه نوعی تغییر نگرش در مدیریت پسماند محسوب میشود که مسئولیت این حوزه را از یک وظیفه صرفا دولتی به یک مسئولیت اجتماعی مشترک میان شهروندان و نهادهای اجرایی تبدیل میکند.
وی با تاکید بر اهمیت تفکیک زباله خشک از مبدا بیان کرد: این اقدام یکی از موثرترین راهکارها برای کاهش آلودگی محیط زیست، افزایش بازیافت و صرفهجویی در منابع طبیعی است.
خانی اظهارکرد: با مشارکت شهروندان و اجرای اقدامهای ساده در منازل، هر خانواده میتواند سهم مهمی در بهبود وضعیت محیط زیست و کاهش حجم زبالههای دفنشده ایفا کند و استفاده از سامانههای هوشمند نیز میتواند این فرآیند را سادهتر، سریعتر و کارآمدتر کند.
منبع: ایرنا
