راهکار هوشمند کنترل افلاتوکسین و ارتقای کیفیت پسته
یک شرکت دانشبنیان با توسعه سورترهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی و تصویربرداری دوطیفی، امکان شناسایی و جداسازی پستههای آلوده به افلاتوکسین را فراهم کرده است.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، کنترل آلودگیهای قارچی و سموم طبیعی در محصولات کشاورزی، بهویژه در محصولاتی مانند پسته، یکی از مهمترین چالشهای صنایع غذایی و صادراتی کشور به شمار میرود.
افلاتوکسین که توسط برخی قارچها تولید میشود، از جمله آلایندههای خطرناک غذایی است که وجود آن میتواند سلامت مصرفکنندگان را تهدید کرده و محدودیتهای جدی برای صادرات محصولات کشاورزی ایجاد کند.
از همین رو بهرهگیری از فناوریهای نوین برای شناسایی و حذف محصولات آلوده، به یکی از نیازهای اساسی زنجیره تولید و فرآوری محصولات کشاورزی تبدیل شده است.
در همین راستا، شرکت دانشبنیان «سامانههای هوشمند کشاورزی والی» به عنوان یکی از شرکتهای حاضر در سیوسومین نمایشگاه بینالمللی صنایع کشاورزی، مواد غذایی، ماشینآلات و صنایع وابسته (ایران آگروفود ۲۰۲۶)، جدیدترین دستاوردهای خود در حوزه سورترهای هوشمند محصولات کشاورزی را معرفی کرده است.
فناوری ایرانی برای تشخیص افلاتوکسین
جواد غیاثی، مدیرعامل شرکت دانشبنیان سامانههای هوشمند کشاورزی والی، با اشاره به قابلیتهای دستگاه سورتر پسته آفلاتوکسین این شرکت، اظهار کرد: سورترهای سری «صدر» با بهرهگیری از فناوری تصویربرداری دوطیفی در محدوده نور مرئی و فرابنفش (UV) و همچنین الگوریتمهای هوش مصنوعی، قادر به شناسایی و جداسازی پستههای آلوده به افلاتوکسین هستند.
وی افزود: این دستگاهها علاوه بر تشخیص آلودگیهای مرتبط با افلاتوکسین، امکان جداسازی محصولات را بر اساس رنگ، شکل و اندازه نیز فراهم میکنند و میتوانند کیفیت نهایی محصول را به شکل قابل توجهی ارتقا دهند.
غیاثی، با بیان اینکه کنترل دقیق کیفیت در بازارهای صادراتی اهمیت روزافزونی پیدا کرده است، تصریح کرد: استفاده از سامانههای هوشمند سورتینگ موجب افزایش اطمینان از سلامت محصول، کاهش خطاهای انسانی و ارتقای استانداردهای کیفی در صنایع فرآوری و بستهبندی میشود.
کاربرد در طیف گستردهای از محصولات کشاورزی
مدیرعامل این شرکت دانشبنیان با اشاره به قابلیتهای چندمنظوره سورترهای تولیدی والی گفت: سورترهای سری صدر تنها به پسته محدود نیستند و امکان سورت و تفکیک انواع محصولات کشاورزی و خشکبار از جمله انجیر، خرما، حبوبات، زیتون، بادام، بنه، قهوه و گردو را نیز دارند.
به گفته وی، این تجهیزات میتوانند محصولات را بر اساس معیارهای مختلفی همچون سلامت ظاهری، رنگ، شکل، اندازه و ویژگیهای اختصاصی هر محصول دستهبندی کنند و متناسب با نیاز بهرهبرداران در خطوط فرآوری مختلف مورد استفاده قرار گیرند.
تشخیص آلودگی در مغز پسته
وی همچنین از تعریف یک پروژه جدید تحقیق و توسعه برای تشخیص آفلاتوکسین در مغز پسته خبر داد و گفت: این طرح با توجه به اهمیت صادراتی پسته و حساسیت استانداردهای بینالمللی، از اولویتهای جدید حوزه فناوریهای کشاورزی و غذایی محسوب میشود.
تشخیص آفلاتوکسین در مغز پسته نسبت به سایر محصولات از پیچیدگیهای فنی بیشتری برخوردار است و توسعه این فناوری میتواند در شناسایی آلودگیهای پنهان در محصولات کشاورزی نیز کاربرد داشته باشد.
این فناوری علاوه بر پسته، قابلیت استفاده در تشخیص برخی آلودگیها و نواقص کیفی در محصولاتی مانند بادام، خرما و سایر محصولات باغی را نیز خواهد داشت و زمینه ارتقای کیفیت و افزایش توان صادراتی محصولات ایرانی را فراهم میکند.
ظرفیتهای متنوع متناسب با نیاز بازار
این فعال فناور، با اشاره به مدلهای مختلف سورتر پسته تولیدی این شرکت اظهار کرد: دستگاههای سری صدر در سه مدل با عرض نوار نقاله ۳۰، ۵۰ و ۸۰ سانتیمتر عرضه میشوند و ظرفیت عملیاتی آنها متناسب با نوع محصول و وزن هر دانه متفاوت است.
وی توضیح داد: ظرفیت سورت در این دستگاهها به عرض نوار نقاله و وزن محصول بستگی دارد. به عنوان نمونه، دستگاه با عرض ۸۰ سانتیمتر در محصول خرما که وزن هر دانه آن به طور میانگین حدود ۴ تا ۵ گرم است، قابلیت سورت حداقل ۳ تا ۴ تن در ساعت را دارد؛ در حالی که همین دستگاه برای محصول پسته با وزن تقریبی یک گرم در هر دانه، ظرفیت سورت حدود یک تا یک و نیم تن در ساعت را فراهم میکند.
غیاثی افزود: مدلهای مختلف این دستگاهها ظرفیت سورت پسته از ۲۵۰ کیلوگرم تا یک تن در ساعت و ظرفیت مغز پسته از ۲۰۰ تا ۷۰۰ کیلوگرم در ساعت را دارا هستند.
هوش مصنوعی در خدمت بهرهوری و کاهش ضایعات
مدیرعامل شرکت سامانههای هوشمند کشاورزی والی، هوش مصنوعی را یکی از مهمترین مزیتهای رقابتی این محصولات دانست و گفت: سامانههای طراحیشده در این شرکت به کمک الگوریتمهای هوشمند قادرند الگوهای مختلف محصولات را شناسایی کرده و دقت جداسازی را به میزان قابل توجهی افزایش دهند.
وی افزود: کاهش ضایعات، افزایش سرعت فرآوری، بهبود کیفیت محصول نهایی و افزایش سودآوری تولیدکنندگان از جمله مزایای بهرهگیری از این فناوری در صنایع کشاورزی و غذایی است.
غیاثی همچنین خاطرنشان کرد: یکی از ویژگیهای مهم این تجهیزات، امکان تعریف حالتهای جداسازی سفارشی است. مشتریان میتوانند متناسب با نیاز خود، چه در زمان خرید و چه پس از بهرهبرداری، قابلیتها و سناریوهای جدیدی را با همکاری تیم فنی شرکت به دستگاه اضافه کنند.
توسعه فناوری بومی در زنجیره صنایع غذایی
به گفته مدیرعامل شرکت دانشبنیان سامانههای هوشمند کشاورزی والی، نرمافزار این تجهیزات قابلیت ارتقا دارد و قطعات مورد استفاده در آنها نیز از برندهای معتبر تأمین میشود. این موضوع ضمن افزایش پایداری عملکرد دستگاه، امکان بهروزرسانی مستمر فناوری را نیز فراهم کرده است.
وی تأکید کرد: توسعه تجهیزات هوشمند بومی در حوزه فرآوری محصولات کشاورزی، علاوه بر کاهش وابستگی به نمونههای خارجی، میتواند زمینه ارتقای بهرهوری، افزایش کیفیت تولید و تقویت توان رقابتی محصولات ایرانی در بازارهای داخلی و بینالمللی را فراهم کند.
گفتنی است، سی و سومین نمایشگاه بینالمللی صنایع کشاورزی، مواد غذائی، ماشینآلات و صنایع وابسته «ایران آگروفود 2026» از 28 خردادماه در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران آغاز به کار کرده و تا 31 خردادماه میزبان علاقمندان است.
منبع: معاونت علمی ریاستجمهوری
