خیز بلند سیستان و بلوچستان برای فتح بازارهای صادراتی با محصولات گلخانه‌ای
سیستان و بلوچستان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های منحصربه‌فرد مرزی و اقلیمی، گام‌های بلندی برای تبدیل شدن به قطب تولیدات گلخانه‌ای کشور برداشته؛ به‌طوری‌که صادرات یک‌هزار و ۳۰۰ تنی محصولات، نشان از موفقیت راهبردهای جدید در پیوند تولیدکننده با بازارهای بین‌المللی دارد.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، توسعه کشت‌های متراکم و محیط‌های کنترل‌شده در سیستان و بلوچستان طی سال‌های اخیر، با وجود تنگناهای مالی و اقلیمی، روندی شتابان به خود گرفته؛ رویکردی که افزون بر صرفه‌جویی چشمگیر در مصرف آب، موتور پیشران اشتغال روستایی و توسعه صادرات مرزی در این خطه از کشور شده است.
تغییرات اقلیمی، خشکسالی‌های پی‌درپی و محدودیت منابع آبی در سیستان و بلوچستان، لزوم بازنگری در الگوهای سنتی کشت و حرکت به سمت روش‌های نوین بهره‌وری آب را بیش از هر زمان دیگری دوچندان کرده، در این میان، توسعه محیط‌های کنترل‌شده و کشت گلخانه‌ای به عنوان یکی از کارآمدترین راهکارها برای حفظ کشاورزی و مدیریت منابع آب در کانون برنامه‌ریزی‌ها قرار گرفته است.
سیستان و بلوچستان به واسطه گستردگی جغرافیایی و تنوع اقلیمی از شمال تا جنوب، ظرفیت‌های منحصربه‌فردی در تولید محصولات خارج از فصل و صادرات‌محور دارد. این ویژگی سبب شده تا با سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده در سال‌های اخیر، روند گسترش این سازه‌ها حتی از اهداف پیش‌بینی‌شده در اسناد بالادستی و برنامه‌های توسعه‌ای نیز شتاب بیشتری به خود بگیرد.
تحقق فراتر از برنامه و رشد چشمگیر در شهرستان‌ها
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان با اشاره به شتاب توسعه کشت‌های متراکم اظهار کرد: در حال حاضر مجموع سطح گلخانه‌های استان به حدود ۹۱۰ هکتار رسیده؛ در حالی که این رقم ۲ سال پیش ۶۸۰ هکتار بود و بر اساس برنامه پنج‌ساله توسعه نیز دستیابی به سطح ۸۸۰ هکتار تا سال ۱۴۰۵ هدف‌گذاری شده بود که خوشبختانه این هدف پیش از موعد مقرر محقق شد.»
سعید نارویی بیان کرد: هم‌اکنون این ۹۱۰ هکتار فعال بوده و قابلیت کشت کامل در فصل جدید زراعی را دارد. این رشد در شهرستان‌ها نیز به شکل ملموسی دیده می‌شود؛ برای مثال در شهرستان هامون، سطح گلخانه‌ها با افزایش ۱۵ هکتاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته به ۳۶.۵ هکتار رسیده و در خاش نیز با رشد حدود ۸۰ درصدی، به مرز ۱۶۰ هکتار بالغ شده است. همچنین در مناطقی مانند سیب و سوران، سراوان، گلشن و هیرمند این روند متناسب با ظرفیت اقلیمی و توان سرمایه‌گذاری دنبال می‌شود.
وی با تأکید بر اینکه گلخانه‌ها ابزاری حیاتی برای صیانت از منابع آب هستند، تصریح کرد: در محیط‌های کنترل‌شده به دلیل مهار تبخیر سطحی، استفاده از سامانه‌های آبیاری قطره‌ای و مدیریت دقیق آب و کود، کارایی مصرف آب برای سبزی و صیفی تا ۱۰ برابر بیشتر از کشت در فضای باز است؛ از این رو شاخص اصلی ارزیابی ما، میزان تولید محصول به ازای هر مترمکعب آب مصرفی است.
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان ادامه داد: با توجه به تفاوت‌های اقلیمی از شمال تا جنوب استان، الگوی توسعه ما «منطقه‌محور» است. در مناطق شمالی و مرکزی سازه‌های گلخانه‌ای رواج دارد، اما در مناطق جنوبی به دلیل شرایط دمایی ویژه، توسعه سایبان‌ها (نت‌پوش) در اولویت قرار گرفته تا زمینه برای کشت برخی محصولات گرمسیری زیر سایبان فراهم شود.
صادرات یک‌هزار و ۳۰۰ تنی و لزوم تکمیل زنجیره ارزش
وی با اشاره به بعد اقتصادی تولیدات گلخانه‌ای گفت: گوجه‌فرنگی، خیار، فلفل دلمه‌ای، بادمجان، توت‌فرنگی و سبزیجات برگی مهم‌ترین اقلام دارای مزیت اقتصادی استان هستند. سال گذشته بیش از یک‌هزار و ۳۰۰ تن محصول گلخانه‌ای به‌ویژه گوجه‌فرنگی و بادمجان از استان به کشورهای همسایه صادر شد که نشان‌دهنده موقعیت ممتاز مرزی سیستان و بلوچستان است.
نارویی در خصوص تأمین بازار این محصولات توضیح داد: همگام با افزایش تولید، توسعه بازار نیز در دستور کار است. تقویت زنجیره عرضه، حرکت به سمت کشاورزی قراردادی، استانداردسازی، سورتینگ و بسته‌بندی مناسب و همچنین پیوند مستقیم تولیدکننده با صادرکنندگان و خریداران عمده، از راهکارهای کلیدی ما برای تثبیت بازارهای صادراتی است.
وی به ظرفیت اشتغال‌زایی این بخش اشاره کرد و گفت: توسعه گلخانه‌ها تنها محدود به مزرعه نیست، بلکه در بخش‌های بسته‌بندی، سورتینگ، حمل‌ونقل، توزیع نهاده، نصب و نگهداری تجهیزات و بازاررسانی، مشاغل فراوانی ایجاد می‌کند. بر همین اساس، در گلخانه‌های تجاری و کوچک‌مقیاس استان تاکنون برای نزدیک به ۲۸ هزار و ۳۰۰ نفر اشتغال ایجاد شده است.
مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان در حوزه پشتیبانی علمی از گلخانه‌داران افزود: با توسعه سازه‌ها، دوره‌های آموزشی از مرحله طراحی و ساخت تا تولید و برداشت با همکاری کارشناسان باغبانی و مراکز خدمات غیردولتی در شهرستان‌ها برگزار می‌شود و حضور مستمر این کارشناسان در گلخانه‌ها نقش مهمی در کاهش خسارات و ارتقای عملکرد دارد.
وی با تشریح مهم‌ترین چالش‌های این بخش گفت: توسعه گلخانه‌ها نیازمند هم‌افزایی اعتبارات حمایتی، آورده کشاورزان و تسهیلات بانکی است و طرح‌های واجد شرایط به بانک‌ها معرفی می‌شوند؛ اما موانعی همچون بالا بودن هزینه ساخت سازه و تجهیزات، دشواری تأمین سرمایه اولیه، نوسان قیمت نهاده‌ها، محدودیت منابع بانکی و هزینه تأمین انرژی از موانع اصلی است.
نارویی تأکید کرد: ریسک ناشی از نوسان قیمت‌ها و لزوم تضمین بازار فروش از دیگر دغدغه‌های تولیدکنندگان است که امیدواریم با همراهی شبکه بانکی و توسعه صنایع تکمیلی، مسیر سرمایه‌گذاری در این بخش بیش از پیش هموار شود.
در شرایطی که تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های متوالی، کشاورزی سیستان و بلوچستان را با چالش جدی مواجه کرده، مدیریت جهاد کشاورزی استان با تکیه بر توسعه کشت‌های متراکم و افزایش ۱۰ برابری بهره‌وری آب، الگوی جدیدی را برای استمرار تولید و ارزآوری در این منطقه مرزی تعریف کرده است.
منبع: ایرنا
