آشپزخانه مهربانی سنندج، جایی که مسئولیت اجتماعی از حرف به عمل می‌رسد
در شرایطی که فشارهای اقتصادی، تأمین نیازهای اولیه زندگی را برای بخشی از خانواده‌ها دشوار کرده است، مشارکت مردمی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌تواند بخشی از بار این مشکلات را کاهش دهد؛ ظرفیتی که در سنندج، با فعالیت نزدیک به ۹ ساله «آشپزخانه مهربانی» و همراهی جمعی از خیران و داوطلبان، شکل گرفته و تداوم یافته است.
به گزارش پایگاه خبری امیدرسان، شهری با جمعیتی بیش از ۷۰۰ هزار نفر که بخش‌هایی از آن با محدودیت‌های اقتصادی و معیشتی روبه‌رو هستند، نمی‌تواند برای پاسخ‌گویی به همه نیازهای شهروندان، تنها به حمایت‌های دولتی متکی باشد. در چنین شرایطی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و مشارکت شهروندان، در کنار وظایف دستگاه‌های مسئول، می‌تواند بخشی از بار مشکلات خانواده‌هایی را کاهش دهد که گذران زندگی برایشان دشوارتر از گذشته شده است.
سال‌ها پیش، هم‌زمان با فرارسیدن فصل سرما، دیوارهای مهربانی در گوشه‌وکنار شهرها شکل گرفتند؛ دیوارهایی که مردم لباس‌های گرم و قابل استفاده خود را برای افرادی قرار می‌دادند که توان خرید پوشاک مناسب را نداشتند. این حرکت، نمونه‌ای از همدلی شهروندانی بود که تصمیم گرفتند بخشی از داشته‌های خود را با نیازمندان تقسیم کنند.
در سنندج نیز نزدیک به ۹ سال است که «آشپزخانه مهربانی» با همین رویکرد و به دور از هیاهو و تبلیغات فعالیت می‌کند؛ با این تفاوت که در اینجا، مهربانی تنها به اهدای لباس یا کمک مالی محدود نمی‌شود، بلکه در دستانی معنا پیدا می‌کند که برای پاک کردن سبزی، خرد کردن پیاز، آماده‌سازی مواد اولیه و پخت غذای گرم، در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
اینجا هرکس به سهم خود کاری می‌کند
از مرکز شهر به سمت آشپزخانه مهربانی راه می‌افتیم، به محض ورود، گرمی استقبال و رفت‌وآمد داوطلبان، پیش از هر چیز توجه را جلب می‌کند، هرکس مشغول کاری است و در میان گفت‌وگوها و خنده‌ها، مواد اولیه برای پخت غذا آماده می‌شود.
فاطمه‌خانم از محله گریزه، با وجود فاصله زیاد محل زندگی‌اش تا آشپزخانه، خود را به این جمع رسانده است تا در تهیه غذا کمک کند، بیش از ۵۰ سال دارد و بیشتر از یک سال است که در این کار خیر مشارکت می‌کند، خنده‌ها و صحبت‌های صمیمانه‌اش، گرمای بیشتری به فضای کار می‌بخشد، گویی برای او، حضور در این جمع تنها انجام یک کار داوطلبانه نیست، بلکه فرصتی برای همراهی با کسانی است که دغدغه‌ای مشترک دارند.
کمی آن‌طرف‌تر، فرشته‌خانم مشغول کار است؛ او که در همسایگی آشپزخانه زندگی می‌کند، می‌گوید هر زمان به حضورش نیاز باشد، کارهای دیگرش را کنار می‌گذارد و اینجا را در اولویت قرار می‌دهد، فرشته‌خانم آشپز است و در جاهای دیگر نیز کار می‌کند، اما حضور در آشپزخانه مهربانی برایش جایگاه ویژه‌ای دارد.
فعالیت این مجموعه به میزان کمک‌های خیران وابسته است، هر زمان کمک‌های نقدی به حد کافی برسد، خرید مواد اولیه و اقلام مورد نیاز انجام می‌شود و بیشتر چهارشنبه‌ها، آشپزخانه حال‌وهوای پخت غذا به خود می‌گیرد؛ روزی که تلاش چند نفر در کنار هم به وعده‌هایی گرم برای خانواده‌های نیازمند تبدیل می‌شود.
یکی از داوطلبان قدیمی مجموعه که از سال‌های نخست فعالیت آشپزخانه همراه این گروه بوده است، می‌گوید حدود هشت تا ۹ سال از حضورش در این کار می‌گذرد و همچنان با علاقه در فعالیت‌ها مشارکت می‌کند.
او و دیگر داوطلبان، هر یک بخشی از کار را بر عهده می‌گیرند تا تهیه و آماده‌سازی غذا با همکاری جمعی پیش برود، همکاری‌ای که استمرار آن، بیش از هر چیز به انگیزه و احساس مسئولیت اعضا وابسته است.
همدلی، سرمایه‌ای فراتر از کمک مالی
اکرم رحیمی، دانش‌آموخته رشته ادبیات و قاری قرآن، سه سال است که به جمع داوطلبان آشپزخانه مهربانی پیوسته است، هنگامی که از انگیزه‌اش برای ادامه این فعالیت می‌گوید، برق اشتیاق در چشمانش دیده می‌شود.
او از روزهایی یاد می‌کند که به‌ویژه در ماه مبارک رمضان، هر روز پخت غذا در برنامه مجموعه قرار داشت و اعضا با شور و علاقه در کنار هم کار می‌کردند.
رحیمی معتقد است فضای این مجموعه با بسیاری از محیط‌های کاری تفاوت دارد، در اینجا، افراد برای رسیدن به منفعت شخصی یا پیشی گرفتن از یکدیگر کنار هم قرار نگرفته‌اند، بلکه هدف مشترکشان کمک به دیگران است،
به گفته او، همین احساس مسئولیت و همراهی باعث شده است اعضا با علاقه به کار ادامه دهند و بسیاری از کسانی که وارد این جمع می‌شوند، به‌سختی از آن دل می‌کنند.
در میان داوطلبان، افرادی نیز حضور دارند که شاید توان کمک مالی چندانی نداشته باشند، اما وقت، توان و مهارت خود را در اختیار مجموعه قرار می‌دهند؛ از آماده‌سازی مواد غذایی گرفته تا شست‌وشو و دیگر کارهای آشپزخانه.
این مشارکت نشان می‌دهد که مسئولیت اجتماعی به برخورداری از امکانات مالی وابسته نیست. گاهی چند ساعت وقت گذاشتن، انجام یک کار ساده یا حضور در کنار دیگران، می‌تواند بخشی از زنجیره‌ای باشد که نیازهای یک خانواده را تامین می‌کند.
آرمان مجیدی، متولد سال ۱۳۷۰ و کاشی‌کار، یکی دیگر از داوطلبان این مجموعه است که بیش از سه سال از همراهی‌اش با آشپزخانه مهربانی می‌گذرد.
او در این روز مشغول خرد کردن پیاز است؛ آن‌قدر ماهرانه که به یاد آشپزهای حرفه‌ای در شبکه‌های اجتماعی می‌افتم. وقتی از او می‌پرسم پیش از این تجربه آشپزی داشته است، پاسخ می‌دهد که نه، این مهارت را همین‌جا یاد گرفته است.
روایت کوتاه آرمان، تصویری روشن از ماهیت این مشارکت است؛ جایی که افراد تنها برای کمک به نیازمندان نمی‌آیند، بلکه در مسیر همکاری، مهارت‌های تازه‌ای می‌آموزند و تجربه‌ای مشترک می‌سازند.
یک‌هزار و ۳۷۰ نفر زیر چتر حمایت آشپزخانه مهربانی
سارا محمدی که به همراه پدرش بنیان‌گذار بنیاد خیریه دارا و آشپزخانه مهربانی است، درباره فعالیت‌های این مجموعه می‌گوید: در حال حاضر یک‌هزار و ۳۷۰ نفر تحت پوشش این بنیاد قرار دارند و افراد نیازمند از مناطق مختلف به مجموعه معرفی می‌شوند تا برای تامین غذای آنان اقدام شود.
به گفته او، فعالیت آشپزخانه تنها به تهیه و توزیع غذا محدود نیست، پوشاک و دیگر اقلام مورد نیاز خانواده‌ها نیز با کمک خیران تامین و توزیع می‌شود. در فصل سرما، بخاری، اجاق و پوشاک گرم از جمله اقلامی هستند که تقاضا برای آن‌ها افزایش می‌یابد.
محمدی با اشاره به افزایش نیازها، خواستار مشارکت بیشتر مردم در فعالیت‌های خیرخواهانه می‌شود و می‌گوید آرزو داریم هر روز از تعداد افرادی که به حمایت نهادهای خیریه نیاز دارند، کاسته شود، اما در شرایط کنونی با افزایش افراد نیازمند روبه‌رو هستیم.
او از شهروندان می‌خواهد وسایل و پوشاک سالم و قابل استفاده‌ای را که دیگر به آن‌ها نیاز ندارند، به این مجموعه تحویل دهند تا پس از بررسی، در اختیار خانواده‌های نیازمند قرار گیرد.
این درخواست، یادآور نکته‌ای مهم در فرهنگ مشارکت مردمی است؛ بسیاری از وسایلی که در یک خانه بلااستفاده مانده‌اند، می‌توانند بخشی از نیازهای اساسی خانواده‌ای دیگر را برطرف کنند. بااین‌حال، تداوم چنین فعالیت‌هایی به کمک‌های مقطعی محدود نمی‌شود و به همراهی مستمر خیران، داوطلبان و شهروندان نیاز دارد.
از حمایت معیشتی تا توانمندسازی خانواده‌ها
یکی از برنامه‌های مورد نظر بنیاد خیریه آشپزخانه مهربانی، ایجاد فرصت‌های شغلی خانگی برای زنانی است که در خانه حضور دارند و از امکان اشتغال برخوردار نیستند.
محمدی می‌گوید این مجموعه درصدد است با فراهم کردن زمینه فعالیت‌های خانگی، به این زنان کمک کند تا از طریق کسب درآمد، استقلال اقتصادی بیشتری پیدا کنند و بتوانند روی پای خود بایستند.
چنین رویکردی، در کنار حمایت‌های معیشتی، می‌تواند گامی در راستای توانمندسازی خانواده‌ها باشد؛ چراکه کمک‌های فوری، هرچند برای عبور از شرایط دشوار ضروری‌اند، اما ایجاد فرصت درآمدزایی می‌تواند در بلندمدت به کاهش وابستگی اقتصادی کمک کند.
البته برخی افراد، از جمله سالمندان و کسانی که به دلیل ازکارافتادگی امکان اشتغال ندارند، همچنان به حمایت مستمر نیاز خواهند داشت و باید در برنامه‌های حمایتی جایگاه ویژه‌ای داشته باشند.
مهربانی وقتی ماندگار می‌شود که به مشارکت تبدیل شود
آشپزخانه مهربانی سنندج، فراتر از محلی برای پخت و توزیع غذا، نمونه‌ای از ظرفیتی است که در دل جامعه وجود دارد؛ ظرفیتی که با پیوند خوردن مسئولیت‌پذیری فردی، اعتماد و همکاری جمعی می‌تواند بخشی از نیازهای خانواده‌های کم‌برخوردار را پاسخ دهد.
در این آشپزخانه، یکی وقت می‌گذارد، دیگری مواد اولیه تهیه می‌کند، فردی مهارتش را به کار می‌گیرد و خیر دیگری بخشی از هزینه‌ها را می‌پردازد. حاصل این همراهی، تنها غذای گرم یا بسته‌ای از اقلام ضروری نیست، بلکه شکل‌گیری شبکه‌ای از همدلی است که می‌تواند در روزهای دشوار، تکیه‌گاهی برای بخشی از جامعه باشد.
بی‌تردید، فعالیت گروه‌های مردمی جایگزین مسئولیت دولت در حمایت اجتماعی و تامین نیازهای اساسی شهروندان نیست، اما می‌تواند در کنار سیاست‌های حمایتی و برنامه‌های توانمندسازی، بخشی از فاصله میان نیازهای موجود و امکانات در دسترس را کاهش دهد.
در روزگاری که فشارهای اقتصادی زندگی را برای بسیاری از خانواده‌ها دشوار کرده است، تجربه آشپزخانه مهربانی یادآوری می‌کند که مشارکت اجتماعی از تصمیم‌های بزرگ و امکانات گسترده آغاز نمی‌شود؛ گاهی از یک آشپزخانه کوچک، چند دست یاریگر و جمعی شکل می‌گیرد که برای کاستن از دشواری زندگی دیگران، منتظر قدم اول کسی نمی‌مانند.
منبع: ایرنا
